Hiệp
hội thép Việt Nam (VSA) kiến nghị các cơ quan liên quan tiếp tục xây
dựng, hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn quản lý kỹ thuật, quản
lý chất lượng, hàng rào kỹ thuật nhằm ngăn ngừa các sản phẩm thép không
đáp ứng tiêu chuẩn tràn vào thị trường Việt Nam - Ảnh minh họa
Theo
dữ liệu Hải quan, tính riêng tháng 6, Việt Nam nhập khẩu 886.000 tấn
thép cuộn cán nóng (HRC), bằng 151% sản xuất trong nước. Trong đó, lượng
thép nhập từ Trung Quốc chiếm 77%.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, sản
lượng thép cán nóng nhập khẩu lên đến gần 6 triệu tấn, tăng 32% so với
cùng kỳ 2023. Lượng nhập khẩu này bằng 173% so với sản xuất trong nước.
Trong đó, lượng thép nhập từ Trung Quốc chiếm 74%, còn lại là từ Đài
Loan, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và các quốc gia khác. Giá trị kim ngạch
nhập khẩu HRC 6 tháng đạt 3,46 tỷ USD, riêng Trung Quốc chiếm 2,5 tỷ
USD.
Về giá thép cán nóng nhập khẩu, sản phẩm nhập khẩu từ Trung
Quốc rất thấp, bình quân 560 USD/tấn, thấp hơn các quốc gia khác từ
45-108USD/tấn.
Thép nội chưa có sản phẩm chất lượng cao
Báo
cáo của Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phân tích rõ hơn: Năm 2023,
năng lực sản xuất phôi của toàn ngành thép Việt Nam là khoảng 28 triệu
tấn/năm, trong đó thép cuộn cán nóng (HRC) là 7-8 triệu tấn/năm, thép
xây dựng (khoảng 14 triệu tấn) đảm bảo 100% cho nhu cầu tiêu dùng trong
nước và một phần cho thị trường xuất khẩu.
Bên cạnh đó, cơ cấu
nguyên liệu phục vụ sản xuất có 42% thép được sản xuất từ nguyên liệu là
thép phế (chủ yếu là nhập khẩu) và 58% được sản xuất từ lò cao, sử dụng
nguyên liệu là quặng sắt. Thép còn dùng để phục vụ ngành cơ khí, chế
tạo.
“Thép cuộn cán nóng HRC trong nước hiện chỉ sản xuất được 8
triệu tấn/năm trong khi nhu cầu là 10 triệu tấn. Ngành thép còn bị phụ
thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu nước ngoài dẫn đến tình trạng bị động về
giá”, Cục Công nghiệp nhìn nhận.
Theo ông Nguyễn Hữu Trường Hưng,
đại diện Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương): Trong tương lai gần,
ngành thép sẽ tiếp tục gặp nhiều khó khăn để cạnh tranh với thép nhập
khẩu từ Trung Quốc do quy mô sản xuất nhỏ và chi phí sản xuất vẫn còn
cao. Đồng thời, có rất nhiều sản phẩm thép trong nước vẫn đang phải nhập
nguyên liệu từ Trung Quốc.
Hầu hết các doanh nghiệp trong nước
hiện vẫn chỉ có khả năng sản xuất các sản phẩm thép cơ bản, phục vụ
ngành bất động sản và chưa có khả năng sản xuất các sản phẩm chất lượng
cao phục vụ ngành cơ khí chế tạo như: Thép làm vỏ ô tô, thép làm vỏ tàu.
Bên cạnh đó, tình trạng "cung vượt cầu" của nhiều sản phẩm thép trong
nước cùng sự gia tăng thép nhập khẩu sẽ làm cho sự cạnh tranh về giá cả
trở nên khốc liệt hơn. Ngoài ra, thị trường thế giới nhiều bất ổn, giá
cước vận tải quốc tế tăng… cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho các doanh
nghiệp ngành thép.
Cần sớm ban hành Chiến lược phát triển ngành thép Việt Nam
Trước
những khó khăn hiện nay, Hiệp hội thép Việt Nam (VSA) đã kiến nghị
Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ
thống quy chuẩn, tiêu chuẩn quản lý kỹ thuật, quản lý chất lượng, hàng
rào kỹ thuật nhằm ngăn ngừa các sản phẩm thép không đáp ứng tiêu chuẩn
kỹ thuật an toàn và môi trường tràn vào thị trường Việt Nam. Đồng thời,
đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ các doanh nghiệp xuất
khẩu thép ứng phó kịp thời hiệu quả các vụ việc phòng vệ thương mại đối
sản xuất thép ở nước ngoài.
Trong
động thái bảo vệ ngành sản xuất trong nước trước sự đổ bộ của hàng nhập
khẩu, ngày 14/6/2024, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số
1535/QĐ-BCT về việc điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với
một số sản phẩm thép mạ có xuất xứ từ Trung Quốc và Hàn Quốc.
Cũng
trong ngày 14/6/2024, Bộ Công Thương ra thông báo về việc đã tiếp nhận
hồ sơ đầy đủ, hợp lệ yêu cầu điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá
giá đối với sản phẩm thép cán nóng (HRC) từ Ấn Độ và Trung Quốc.
Để
gỡ khó cho ngành thép, về hỗ trợ vay vốn, Bộ Công Thương đã đề xuất Bộ
Tài chính rà soát, cập nhật và có chính sách điều tiết thuế nhập khẩu
phù hợp đối với một số mặt hàng thép có biến động lớn về giá; đề xuất
Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo, khuyến khích các ngân hàng thương mại triển
khai các gói tín dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, sản xuất, kinh doanh thép.
Đồng
thời, Bộ Công Thương đang xây dựng và dự kiến sẽ sớm trình Thủ tướng
Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển ngành thép Việt Nam đến năm
2030, tầm nhìn đến năm 2050. Dự kiến trình lên Chính phủ vào tháng
9/2024.
Ngoài ra, cơ quan này cũng đang hoàn tất dự thảo để báo
cáo Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật phát triển công nghiệp trọng
điểm. Mục tiêu dài hạn là phát triển ngành công nghiệp thép trở thành
ngành công nghiệp nền tảng quốc gia, đáp ứng được nhu cầu trong nước và
tăng nhanh xuất khẩu.
Theo
Bộ Công Thương, tính đến hết tháng 5/2024, trong tổng số 252 vụ việc
nước ngoài điều tra phòng vệ thương mại với Việt Nam có khoảng 30% vụ
việc liên quan các sản phẩm thép. Các sản phẩm thép bị điều tra khá đa
dạng, gồm thép mạ, thép không gỉ cán nguội, thép phủ màu, ống thép, mắc
áo bằng thép, đinh thép,… Những vụ kiện này hầu hết xảy ra ở các thị
trường xuất khẩu thép chủ lực của Việt Nam như Hoa Kỳ, EU, Úc…, trong đó
Hoa Kỳ là nước điều tra nhiều nhất với Việt Nam.
Gần đây nhất,
sau một thời gian dài không không sử dụng biện pháp phòng vệ thương mại
trực diện với Việt Nam, tháng 8/2023, EU đã tiến hành điều tra chống lẩn
tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với thép không gỉ cán nguội
Việt Nam với cáo buộc lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại đang áp dụng
đối với Indonesia.
Phan Trang
Nguồn: baochinhphu.vn (19/7/2024).